چند روز پیش آقای ابریشمی از بستگان بسیار مهربان ؛ با ذوق و اهل هنر عزیز ؛ مجموعه ای بسیار نفیس پیرامون هنر والای مرحوم قمرالملوک وزیری را به من دادند که با شنیدن صدای استاد عزیزم علی تجویدی در آن ؛ منقلب شدم و هزارن خاطره از دوران چندین ساله ی شاگردی ایشان در دل و جانم زنده شد.
با خود فکر کردم حدود پنجاه شاگرد ویلن دارم و هیچ کدام نه قمر را می شناسند و تجویدی و نه صبا و ... چه باید کرد؟ بیشتر جوانان این روزگار خودشان را هم بدرستی نمی شناسند! ولی سایز کفش فلان فوتبالیست را می دانند ! افسوس ... آنقدر از خود بیگانه شده ایم که حتی آنانیکه حرف نکوداشت پیشینه ی تاریخی و فرهنگی هنری این سرزمین را می زنند ؛ به پاسداشت آن اعتنایی نمی کنند ... تا کی متولیان امور فرهنگی و هنری این مملکت در خواب خواهند بود؟ از آن روزی میترسم که حتی نشانی از مشاهیر فرهنگی و هنری سرزمینمان نماند...
با خود فکر کردم حدود پنجاه شاگرد ویلن دارم و هیچ کدام نه قمر را می شناسند و تجویدی و نه صبا و ... چه باید کرد؟ بیشتر جوانان این روزگار خودشان را هم بدرستی نمی شناسند! ولی سایز کفش فلان فوتبالیست را می دانند ! افسوس ... آنقدر از خود بیگانه شده ایم که حتی آنانیکه حرف نکوداشت پیشینه ی تاریخی و فرهنگی هنری این سرزمین را می زنند ؛ به پاسداشت آن اعتنایی نمی کنند ... تا کی متولیان امور فرهنگی و هنری این مملکت در خواب خواهند بود؟ از آن روزی میترسم که حتی نشانی از مشاهیر فرهنگی و هنری سرزمینمان نماند...
قمرالملوک وزیری (۱۲۸۴خورشیدی - ۱۳۳۸خورشیدی)، نخستین زن خواننده ایرانی بود.
قمرالملوک در تاکستان قزوین زاده شد. هنگام تولد پدر نداشت و در ۱۸ ماهگی مادرش هم مرد و از این زمان تحت سرپرستی مادربزرگش که روضهخوان زنانه حرم ناصرالدین شاه بود قرار گرفت. او در جایی گفته است: «من مدیون تربیت اولیه مادر بزرگ خودم هستم. چرا که همان پامنبری کردنها به من جرأت خوانندگی داد.»
در جوانی پس از آشنائـی با استاد مرتضی نیداود با ردیف موسیقی ملی آشنا شد و راهش را برای کسب تجربیات از استادان دیگر هموار ساخت. کار پیشرفت قمر در مدتی کوتاه به آنجا رسید که کمپانی «هیز ماسترز ویس» به خاطر ضبط صدای او دستگاه صفحه پر کنی به تهران آورد. بعد از آن کمپانی «پولیفون» هم آمد. به گفته ساسان سپنتا ۲۰۰ صفحه از قمر ضبط شده است.
قمر نخستین کنسرت خود را در سال ۱۳۰۳ برگزار کرد. روز بعد نظمیه از او تعهد گرفت که بی حجاب کنسرت ندهد. قمر عواید کنسرت را به امور خیریه اختصاص داد. قمر در سفر خراسان در مشهد کنسرت داد و عواید آن را صرف آرامگاه فردوسی نمود. در همدان در سال ۱۳۱۰ کنسرت داد و ترانههایی از عارف خواند. وقتی نیرالدوله والی خراسان چند گلدان نقره به او هدیه کرد آن را به عارف پیشکش نمود. با این که عارف مورد غضب والی و دستگاه رضاشاه بود. در سال ۱۳۰۸ به نفع شیر و خورشید سرخ کنسرت داد و عواید آن به بچههای یتیم اختصاص داده شد.
گشایش رادیو در سال ۱۳۱۹ صدای قمر را به عموم مردم رساند. عارف قزوینی و ایرجمیرزا و تیمورتاش وزیر دربار، شیفته او شده بودند. با اینهمه قمر از گردآوری زر و سیم پرهیز میکرد و درآمدهای بزرگ و هدایای گران را به فقرا و محتاجان میداد.
قمرالملوک وزیری در شامگاه پنجشنبه پانزدهم مردادماه ۱۳۳۸ در شمیران، بر اثر کسالت قلبی در خانه یکی از نزدیکانش در فقر و تنگدستی و فراموش شدگی کامل درگذشت
مجله ی تهران مصور به نقل قول از دکتر ساسان سپنتا نوشت :" جنازه ی قمر صبح روز جمعه برای انجام مراسم مذهبی به امام زاده قاسم فرستاده شد . پس از شستشو هنگامی که جسد او را به یکی از مساجد شهر منتقل کردند ، تا به وسیله ی رادیو - برای تشییع از مردم هنر دوست دعوت به عمل آورند ، هیچیک از متولیان مساجد حاضر نشدند که آن را تنها یک شب به عنوان میهمان بپذ یرند، به ناچار پیکر او را چون اشخاص مجهول الهویه به سرد خانه ی پزشکی قانونی سپردند .
روز بعد - روز خاکسپاری- با اینکه از طریق رادیو برای شرکت در مراسم ازهمگان دعوت شده بود ، از خیل هنر مندان خبری نبود ، تنها تعداد اندکی از مردم عادی و چند چهره ی آشنا از جمله علی تجویدی ، مرتضی نی داوود ، حسین تهرانی ، ذبیحی و بدیع زاده حضور داشتند. هنر مندان مرثیه می خواند ند و مردم کم و بیش می گریــــــستنــــــــد و بد ینگو نه قمر به زند گی جاودانه ی خود پیوست
خاطره ای از استاد علی تجویدی را با صدای ایشان و صدای ملکوتی بانو قمرالملوک وزیری را به همراهی تار مرتضی خان نی داوود و ویلن حسین یاحقی بشنوید
0 نظرات:
Post a Comment
نام و ایمیل ادرس خود را بنویسید